100. Yılında Fotoğraflarla Cumhuriyetin Meslek Liseleri

MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİMİN TARİHSEL SERÜVENİ

Türkiye’de mesleki ve teknik eğitimin temeli, usta-çırak geleneğine dayanan Ahilik ve Lonca sistemi ile atılmıştır.  Ancak 18. yüzyıldan itibaren modernleşme süreci başlamış ve modern anlamda ilk mesleki eğitim kurumları açılmıştır. II. Mahmut döneminde askerlik alanındaki mesleki eğitim kurumları gelişmiş, Tanzimat döneminde kız ve erkek çocuklarının temel eğitim ihtiyaçlarını karşılamak ve aynı zamanda sanat öğretmek amacıyla ıslahhaneler ile ilk ziraat mektebi açılmış, bürokratik ve teknik personel yetiştirmeyi amaçlayan ilk mesleki okullar kurulmuştur. II. Abdülhamid döneminde modernleşmenin hız kazanması, okul sayısının artması, ülkedeki eğitim seviyesinin yükselmesi, makineleşme alanında ilerleme gibi faktörler, sivil mesleki eğitime olan ihtiyacı daha da arttırmış; Ticaret Mektebi, Hendese-i Mülkiye Mektebi, Sanayi-i Nefise Mektebi gibi çeşitli meslek okulları açılmıştır.

Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşundan önce yıllarca süren savaşlar nitelikli insan gücünün kaybına neden olmuştur. Bu nedenle cumhuriyetin ilanı ile birlikte her alanda olduğu gibi eğitim-öğretim alanında da büyük bir seferberliğe girişilmiş, eğitim alanında köklü ve sistematik bir politika izlenmiştir. Ülkenin kalkınması için ihtiyaç duyulan nitelikli iş gücünün yetiştirilmesinde meslek liseleri büyük rol oynamış, ticaret mektebinden terzilik okuluna, balıkçılık mektebinden aşçılık okuluna, marangoz okulundan inşaat teknik okuluna değin çok sayıda farklı özelliklere sahip mesleki eğitim kurumu açılmıştır.

Mustafa Kemal Atatürk eğitime çok önem vermiş, Millî Mücadele’nin en kritik döneminde, 15-21 Temmuz 1921 tarihlerinde Maarif Kongresi’ni düzenleyerek eğitim alanında en büyük adımı atmıştır. Ankara’da düzenlenen ve 180’den fazla erkek ve kadın öğretmenin katıldığı bu kongrede millî eğitim ve kültür politikalarının ana hatları belirlenmiş, eğitim sisteminin çağdaş ve millî bir temele oturtulması için kararlar alınmıştır. Bununla birlikte Mustafa Kemal Atatürk mesleki ve teknik eğitimin kurulması ve yaygınlaştırılmasına özel ilgi göstermiş “Varmak zorunda olduğumuz düzeye bugünkü kadar uzak kalışımızın mühim sebeplerinden biri sanata ve sanatkârlığa gerekli derecede önem verilmemiş olmasıdır.” diyerek 1923 – 1925 yılları arasında meslek okullarına özel ziyaretler düzenlemiştir.

1924 yılında Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile eğitim sistemi birleştirilmiş ve mesleki eğitim de Milli Eğitim Bakanlığına bağlanmıştır. 1926’da marangozluk, dökümcülük, tornacılık, demircilik, çinicilik, dokumacılık gibi sanat dallarında eğitim veren ve ilk meslek lisesi olan Ankara Sanat Okulu açılmıştır. 1937’de İstanbul Teknik Üniversitesi bünyesinde endüstri meslek lisesi kurulmuş; makine, elektrik, inşaat, kimya gibi alanlarda eğitim verilmiştir. 1948’de ilk kız meslek lisesi olan Ankara Kız Sanat Okulu açılmış; ev ekonomisi, el sanatları, giyim kuşam gibi alanlarda eğitim verilmiştir. 1950'li yıllarda sektörün ihtiyacına göre ticaret ve turizm meslek liseleri; 1960'lı yıllarda sağlık ve tarım gibi alanlarda meslek liseleri kurulmuştur. 1970'li yıllarda ise mesleki eğitimin yaygınlaştırılması için yeni kanunlar çıkarılmış ve meslek liselerinin sayısı artmıştır. Günümüzde ise meslek liseleri teknolojik gelişmelere uyum sağlayan, yenilikçi ve girişimci bireyler yetiştiren, ulusal ve uluslararası düzeyde rekabet edebilen eğitim kurumları olarak faaliyet göstermektedir.

“100. Yılında Fotoğraflarla Cumhuriyetin Meslek Liseleri” fotoğraf sergisinde T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı, T.C. Milli Eğitim Bakanlığı, Kızılay, Koç Üniversitesi Vehbi Koç Ankara Araştırmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi (VEKAM) fotoğraf arşivlerinden faydalanılmıştır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Sağlam Metal Sanayi ve Ticaret AŞ iş birliğinde hazırlanan “100. Yılında Fotoğraflarla Cumhuriyetin Meslek Liseleri” konulu sergimizi 24 Kasım – 31 Aralık 2023 tarihleri arasında gezebilirsiniz.

Sergi içeriğini oluşturan Sağlam Metal Sanayi ve Ticaret AŞ Hakkında bilgi için: 

https://www.saglammetal.com/tr/